klasyfikacje stopni trudności
Nie ma jednej obowiązującej klasyfikacji stopni trudności. W każdym z przewodników, autor stosuje własną przez siebie napisaną klasyfikację. Nie będę oceniał, która jest lepsza, tylko krótko je zaprezentuję, a różnice będą widoczne. Stosowane są również dwie specjalistyczne klasyfikacje opracowane przez CAI - Club Alpino Italiano, czyli Włoski Klub Alpejski.
 

W serwisie nie podaję własnej charakterystyki stopni trudności. Nie porównuję też ferrat do określonych odcinków naszej „Orlej Perci”. Uważam takie porównania za mało trafne. Przedstawienie na zdjęciu najbardziej newralgicznych i charakterystycznym miejsc na ferracie, więcej powie o stopniu jej trudności, niż samo porównanie.

W zamian na wstępie, również jako zachętę i ciekawostkę polecam zdjęcia 〈obok〉 trzech wybranych dolomitowych szczytów, na które poprowadzono więcej niż jedną ferratę. I co ciekawe, są to trasy o różnych stopniach trudności, co poniekąd pozwala nam wybrać sobie, czy to łatwiejszy, czy też trudniejszy wariant zdobycia pięknego szczytu.


klasyfikacje w przewodnikach


Większość autorów przewodników, szczególnie tych starszych, wydawanych od klikunastu lat, podaje własne klasyfikacje stopni trudności. Zalatą ich jest to, że jeżeli kupimy przewodnik i będziemy według niego poznawać via ferraty, wszystkie opisane tam drogi będą sklasyfikowane według jednakowych kryteriów. Trzy pierwsze klasyfikacje są właśnie takimi klasyfikacjami przewodnikowymi i bardzo często możemy je spotkać szczególnie w Internecie, że mają nazwy od nazwisk swoich autorów.


klasyfikacja

cztero-stopniowa


1 - ferrata łatwa - szlak naturalny, przejście pewne,

2 - ferrata średnio trudna - wymagane doświadczenie w turystyce wysokogórskiej, tylko dla osób bez lęku przestrzeni i odpornych na dużą ekspozycję terenu, szczególnie w czasie przejść półkami nad przepaściami,

3 - ferrata trudna - tylko dla osób doświadczonych w wysokich górach, niezbędna umiejętność wspinaczki górskiej,

4 - ferrata bardzo trudna - trasa czasochłonna, koniecznie wymagane umiejętności zaawansowanej wspinaczki wysokogórskiej.


Autorem tej klasyfikacji jest Eugen E. Hüsler, którego przewodnik opisuje wyjątkowo dużą ilość żelaznych ścieżek. Jest bardzo prosta, a ograniczenie stopni trudności tylko do czterech, nie jest wadą tylko zaletą. We wszystkich opisach, jakie są w serwisie w pierwszej kolejności podaję stopnień trudności według tej klasyfikacji.

Jeżeli ograniczymy się do Dolomitów, czyli pominiemy ferraty w okolicy jeziora Garda, to na chwilę obecną są tylko dwie ferraty, które się z tej klasyfikacji wyłamują, ale o tym na samym dole strony.


klasyfikacja

sześcio-stopniowa


A - ferrata dla początkujących, ale posiadających doświadczenie wysokogórskie,

B - ferrata dla osób już znających ferraty i posiadających pewne doświadczenie,

C - ferrata dla osób doświadczonych i dobrze obeznanych z trudnościami występującymi na ferratach,

D - ferrata dla specjalistów z doświadczeniem we wspinaczce swobodnej,

E - ferrata dla ekspertów i bardzo dobrze znających wspinaczkę,

F - ferrata dla ekspertów z bardzo dobrą kondycją.


Autorem tej klasyfikacji jest Hans Kammerer, którego przewodnik jest również zaprezentowany w bibliotece, z działu Vademecum. Jak widać, stopni trudności jest już sześć, a więcej w tym przypadku nie oznacza lepiej, gdyż przy każdym porównaniu stopni trudności, dla określonej ferraty od razu są wątpliwości, typu „dlaczego ferrata posiada aż tak wysoki stopień” lub „tylko tyle, przecież jest trudniejsza”. O wiele ciekawsza jest druga klasyfikacja, jaką H. Kammerer zamieszcza w swoim przewodniku, która przedstawiona jest poniżej.


klasyfikacja

według opisu czterech parametrów


T = trudności techniczne:

1 - skała o nie dużej pochyłości, droga łatwa;
2 - skała stroma, oprzyrządowana;
3 - skała o odcinkach pionowych, przeważnie wyposażona w przymocowaną linę z przeznaczeniem do wchodzenia.



O = niebezpieczeństwa obiektywne:

1 - niewiele, skała trwała, mocna, solidna, lita bez spadających kamieni;
2 - przemarsz ze spadającymi kamieniami, w części skała krucha;
3 - niebezpieczeństwo - zagrożenie spadającymi kamieniami, skała mocno krucha.



F = zaangażowanie fizyczne:

1 - trasa krótka, również w zejściu;
2 - droga ze znaczącą różnicą poziomu, zejście długie;
3 - droga wysokogórska, duża różnica w zejściu.



P = zaangażowanie psychiczne:

1 - skała dobrze urzeźbiona - liczne schody, szlak mało eksponowany;
2 - skała stroma z przejściami w miejscach eksponowanych;
3 - ścianki szczytowe, dojścia w wielkiej ekspozycji.


Klasyfikacja, tak jak mało która pozwala bardzo szczeółowo sklasyfikować, każdą ferratę pod kątem czterech najważniejszych atrybutów. Trochę szkoda, że po za jej autorem, nikt inny jej nie stosuje, a w przewodniku H. Kamerrera jest opisanych zaledwie 66 ferrat. I jak zauważyłem to od dawna ten przewodnik nie miał nowego, aktualnego wydania.

klasyfikacja, to nie opis


Proszę zobaczyć trzy przykładowe ferraty trudne jakie są w serwisie. Mogą to być np. Sentiero delle Scalette na wierzchołek Torre di Toblin, Ferrata del Masare prowadząca pięknym skalnym grzebieniem, czy słynna Via ferrata degli Alleghesi, która prowadzi na najpiękniejszy szczyt całych Dolomitów, jakim jest Civetta. Już na początku każdego z tych opisów, każdy zada pytanie, jak to możliwe, że wszystkie mają ten sam stopień i są jednakowo trudne.

Wytłumaczenie tego jest bardzo proste. Klasyfikacja nie jest opisem ferraty. Trasa bardzo krótka może być bardzo trudna, a idealnym przykładem jest najłatwiejsza z bardzo trudnych ferrat opisanych w serwisie, jaką jest Via ferrata delle Trince. Analogicznie wyjątkowo długa i bardzo męcząca, szczególnie w letnie upalne dni, Sentiero attrezzato na piękny szczyt Croda Rossa di Sesto, jest tylko średnio trudna.

Przewodnicy opisujący w książkach ferraty, stosują jedną podstawową zasadę, stopień trudności ferraty nadawany jest na podstawie najtrudniejszego technicznie miejsca. Wynika to z tego, że bardzo często to właśnie te kluczowe miejsca, są przyczyną dużych problemów dla osób, które nie mogą sobie z przejściem tego miejsca dać rady. Takie sytuacje miałem okazję widzieć nie raz i są one dokładnie przedstawione w opisach.


ferraty a wspinaczka sportowa


Najwięcej osób, które do mnie piszą, robią to przed pierwszym wyjazdem w Dolomity. Niepewność przed wyruszeniem na via ferraty wynika z tego, że większość kojarzy żelazne ścieżki ze wspinaczką. Jak to jest w rzeczywistości proszę zobaczyć na przykładach poniżej.

wspinaczka sportowa na Cinque Torre


Cinque Torri 〈poniżej〉 to jedno z miejsc, które każdy turysta będący w rejonie Cortiny d’Ampezzo powinien zobaczyć. W rejon tych małych skałek można dojechać kolejką linową, można również dojść ciekawym szlakiem turystycznym.

Polecam ciekawą wycieczkę na pobliski wierzchołek Nuvolau, której trasa prowadzi w pobliżu skałek. Można również ograniczyć się do poznania wyłacznie tego miejsca, szczególnie jeżeli ktoś jest miłośnikiem historii, o czym można przeczytać w ciekawostkach.


Ale na Cinque Torri znajduje się coś co na mapach oznaczone jest jako „palestra di roccia”. Są to ogólno dostępne i przygotowane miejsca do uprawianie skałkowej wspinaczki sportowej.


Wspinacz na zdjęciu 〈obok〉, idzie po wyznaczonej drodze, na której w skałach są zamontowane stałe punkty asekuracyjne. A odległości pomiędzy nimi są nie duże, z zasady około 2-3 metry nie więcej.

W przypadku odpadnięcia kontrolowany i wyćwiczony na kursie wspinaczkowym lot, jest zabezpieczany przed niebezpiecznym upadkiem, przez linę asekuracyjną. Oczywiście na drugim końcu liny jest partner wspinającego się.


Nieco inną sytuację możemy zobaczyć na zdjęciu 〈obok〉. Jest to tzw. „wspinanie na wędkę”, popularne na etapie szkolenia lub treningu.

Lina, niczym wędka, przewleczona jest przez karabinek zamontowany do haka znajdującego się z reguły już na samej górze trasy wspinaczkowej.

A wspinacz, po odpadnieciu nie spada do punktu asekuracyjengo poniżej niego, gdyż przed lotem chroni go lina, niczym przysłowiowa wędka.


Tych dwóch zdjęć 〈powyżej〉 proszę nie traktować jako wykładu, absolutnie. Wspinaczki nie należy się uczyć na zdjęciach, tylko na specjalistycznych kursach. Te dwa zdjęcia proszę porównać z kolejnymi 〈poniżej〉.

via ferrata na szlaku


Via ferraty to szlaki dla turystów i tak powinien myśleć każdy jadący w Dolomity. Pewnie nigdy by nie powstały gdyby nie dwie rzeczy, uwarunkowania historyczne, o których piszę na stronie głównej działu Ferraty oraz specyfika tych gór, jaką dobrze widać na panoramie 〈poniżej〉. Na zdjęciu szczyty nad Doliną Canali w masywie Pale di San Martino.

Dolinami u podnóża tych szczytów prowadzą szlaki, którymi możemy wyruszyć na piękną wycieczkę, np. przez cztery przełęcze Pale. Ale również mamy okazję przejść bardzo ciekawą trasę, która prowadzi na grań, pod najwyższy szczyt, od jakiego rozciąga się duża wstęga chmur. Żeby tam dość, musimy jednak wyruszyć na via ferratę.


uwaga:
  ◊  jeżeli, przy słowach określających lokalizację zdjęcia, czyli 〈poniżej ∗〉, 〈powyżej ∗〉, 〈obok ∗〉, jest symbol  〈∗〉  gwiazdki oznacza, że po wskazaniu kursorem, na zdjęciu pokażą się lub znikną, znaki objaśniające opis zdjęcia.


Widoczna na zdjęciu 〈poniżej ∗〉 dwójka turystów idzie ścieżką, która w zasadzie od znanych nam górskich szlaków turystycznych różni się tylko jedną rzeczą, rozpiętą liną poręczową. A skoro jest poręczówka, to i turyści muszą być wyposażeni w specjalną uprząż, by się do niej wpiąć.

Powodem zamontowania liny poręczowej na tak prostej ścieżce jest duże urwisko, jakim opada zbocze. Proszę sobie wyobrazić ścieżkę w deszczu, mgle lub zasypaną letnim śniegiem, a takie warunki panują na ferratach. Wtedy przejście tej łatwej ścieżki może być skrajnie niebezpieczne. Dlatego w Dolomitach nie wolno lekceważyć żadnego szlaku, żadnej ferraty, bez względu na jej stopień trudności.


Prawie 60% wszystkich ferrat w Dolomitach, to trasy łatwe i średnio trudne, jak widoczna na zdjęciu 〈powyżej〉 Sentiero del Cacciatore. Dlatego można spokojnie po nich pochodzić poznając bardzo duże i wyjątkowo ciekawe rejony górskich masywów. A póżniej, jeżeli nam się taka forma turystyki spodoba, wskazane jest wziąć uprząż i pójść na najbliższą ściankę wspinaczkową, by tam pod okiem instruktora poznać przynajmniej kilka podstawowych zasad.

via ferrata w skale


Już pierwsza klasyfikacja z wykazu na początku, podaje dla stopnia trudnego, że wymagane są umiejętności wspinaczki górskiej. Dlatego od ferrat trudnych zaczyna się wspinaczka, nie taka sama jak na prezentowanych na górze skałkach Cinque Torri, tylko wspinaczka na ferratach.

Jako przykład wspinaczki na ferracie prezentuję zdjęcie z Via Eterny, jednej z ładniejszych ferrat bardzo trudnych, która prowadzi w masywie centralnym Marmolady 〈powyżej〉. Ferrata zaczyna się od pokonania wspaniałego filaru, jaki ogranicza ogromny lodowiec od wschodniej strony, by później prowadzić czubkiem pięknej wysokiej grani.


A na zdjęciu 〈obok〉 jeden z kluczowych odcinków, prawie na samym początku trasy. To idealny przykład przejścia bardzo trudnego technicznie.

Teraz dokładnie widać czym się różnią ferraty od klasycznej wspinaczki skałkowej, jaka była na zdjęciach ze skałek Cinque Torri.

Na ferracie nie mamy partnera i liny, za pomocą której nas asekuruje. Za siebie odpowiadamy sami, więc podstawą bezpieczeństwa jest autoasekuracja, o której więcej na kolejnej stronie serwisu.

Słowniczek:

andata  - wjazd w jedną stronę,
attrezzato  - ubezpieczony, wyposażony, uzbrojony,
baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
brioche  - słodka bułka, ciasto drożdżowe,
camoscio  - kozica,
campanile  - dzwonnica, wieża przy kościele,
cappuccino  - słodka kawa z mlekiem,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
cinque  - pięć, piątka,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
funivia  - górska kolejka linowa,
galleria  - tunel, nie tylko ten na drodze,
ghiacciaio  - lodowiec,
lago  - jezioro,
lungo  - długi, daleki,
marmotta  - świstak,
monte  - góra,
nevaio  - pole śnieżne,
nuvola  - chmura,
palestra di roccia  - ogólnodostępne skałki wspinaczkowe,
parco nazionale  - park narodowy, rezerwat,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
pista  - szlak, trasa narciarska, tor,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
ritorno  - powrót, droga powrotna,
salita  - wjazd, podejście, droga pod górę,
sasso  - kamień, głaz,
scesa  - zjazd, zejście,
scoiattolo  - wiewiórka,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
siesta  - czas na odpoczynek w porze obiadu,
tabaccheria  - kiosk z art. tytoniowymi i gazetami, tam się kupuje mapy i widokówki,
temporale  - burza, ulewa, wichura,
torre  - wieża, baszta,
valle  - dolina,
via ferrata  - potocznie: żelazna ścieżka.

© wdolomitach.pl
strona główna