co to jest via ferrata?
Via ferrate - w dosłownym tłumaczeniu jest to „żelazna droga” i tak należy to rozumieć, choć w naszym kraju dużo bardziej popularne jest określenie „żelazne ścieżki”. Patrząc na zamieszczone na stronie zdjęcia z Ferraty Ivano Dibona, łatwiej będzie sobie wyobrazić specyfikę tych żelaznych szlaków.
 

Opis, nie jest wykładem w stylu, ferrata to jest to i to. Biorąc pod uwagę, że ilustrują go zdjęcia, znanej i bardzo popularnej ferraty w okolicy Cortiny d’Ampezzo, opis ten raczej pokazuje jak wygląda typowa ferrata. Zdjęcia pochodzą z ferraty, jaka znajduje się na Cristallo. Polecam opis tego masywu, który jest w głównym dziale serwisu, którym są Dolomity oraz galerię zdjęć z panoramami prezentującymi ten popularny rejon gór 〈obok〉. Panoramy, to już nowe zdjęcia z ery fotografii cyfrowej, w przeciwieństwie do zdjęć 〈poniżej〉, które są skanami odbitek ze starego domowego albumu.

Polecam również małą galerię zdjęć 〈obok〉, które przedstawiają początkowy odcinek Ferraty Dibona. Zostały zrobione z wielkiej grani Cristallo, którą prowadzi kolejna ciekawa trasa, jaką jest Via ferrata Marino Bianchi. Na zdjęciach w pierwszej kolejności rzuca się w oczy słynny mostek oraz niestety, długie kolejki z obu stron, chętnych nie tylko do przejścia, ale również do zrobienia sobie na nim zdjęcia.

Proszę również zwrócić uwagę na pogodę. Pomiędzy pierwszym a ostatnim zdjęciem minęło około 2 godzin. W tym czasie nad góry silny wiatr przyniósł dwie wielkie chmury z deszczem. A za trzecim razem skończyło się to silną burzą, ale wtedy już bezpiecznie byliśmy na samym dole.

stosowane nazewnictwo


W Dolomitach spotkamy się z niekonsekwencją w stosowaniu nazewnictwa. Ferraty przez ich twórców nazywane są różnie. I tak stosowane nazwy to: via ferrate, sentiero ferrato, sentiero attrezzato, via attrezzata, sentiero alpinistico. Pomocny w rozwiązaniu tych językowych łamigłówek będzie zapewne słowniczek, który jest na samym dole. W serwisie posługiwać się będę nazwą ferrata, gdyż takie pojęcie jest najbardziej powszechne w naszym kraju.


przykład ferraty


Sentiero ferrato Ivano Dibona


Ferrata Dibona to jeden z ciekawszych przykładów tego, czym jest i jak wygląda tzw. „żelazna ścieżka” i to z dwóch powodów. Po pierwsze, prawie każdy przewodnik, czasopismo, czy mapa podaje inną nazwę ferraty. Na szczęście, w każdej z nich dla tej ferraty pojawia się nazwisko znanego w środowisku górskim patrona. Drugi powód, to wręcz podręcznikowy przykład tego, co zobaczymy na trasie ferraty, ale o tym poniżej.


Sentiero ferrato Ivano Dibona jest to jedna z ferrat, jaką polecam na początek. Ferrata prowadzi główną granią Cristallo od schroniska Lorenzi 〈poniżej〉, do którego można dojechać kolejką linową wprost na samą przełęcz.

Jest to ferrata sklasyfikowana, jako trudna, na której spotykamy również odcinki łatwe i średnio trudne. Przykłady stopni trudności przedstawione są na jednej z następnych stron serwisu.


Słowo „żelazny” w nazwie ma podwójne znaczenie. Po pierwsze, są to wszystkie metalowe elementy, których celem jest umożliwienie lub ułatwienie przejścia.

Spotykamy tutaj drabinki, klamry, stopnie, pręty z zaokrągloną końcówką i inne „żelastwo” służące do przytrzymania się rękami lub postawienia nogi 〈obok〉.


Oczywiście najbardziej widowiskowe są mostki 〈poniżej〉, których na ferratach nie ma tak dużo. Więcej jest drabin, czasami nawet za dużo.

Należy pamiętać, że duża część ferrat w Dolomitach ma tradycje historyczne i prowadzi po starych wojskowych traktach z czasów I Wojny Światowej. Dlatego obecnie to współczesne „żelastwo” zastąpiło dawne drewniane drabiny lub stopnie.


Drugie pojęcie słowa żelazny w nazwie ferraty, to metalowa lina 〈poniżej〉 rozpięta wzdłuż ferraty na specjalnych wspornikach, prętach lub kotwach przymocowanych do skały.

Lina ta służy do asekuracji i nazywana jest najczęściej liną asekuracyjną lub po prostu poręczówką.


Kiedy ferrata prowadzi w dużej ekspozycji, czyli w miejscu bardzo stromym, liny tej można się trzymać, szczególnie przy zejściu 〈poniżej〉.

Często w opisach ferrat, zwłaszcza tych służących do zejścia stromymi żlebami lub ściankami z przewieszką podawana jest informacja o wskazanych rękawiczkach do ochrony rąk przed otarciami.


Przy wejściu pewniej jest stosować naturalne chwyty na skale. Ale czasami, zwłaszcza na niektórych odcinkach ferrat jest bardzo dużo drobnego gruzu skalnego.

W Dolomitach śnieg może padać nawet latem, tak jak widać na zdjęciu 〈powyżej〉. Wygodniej jest wtedy wykorzystać linę poręczową do szybszego wchodzenia, niż naturalne chwyty zasypane śniegiem.


Na ferratach obowiązkiem jest posiadanie specjalnej uprzęży z przyrządem hamującym oraz linką zakończoną karabinkiem służącym do przypięcia się do poręczówki oraz oczywiście kasku. Więcej na ten temat na stronie o zasadach bezpieczeństwa.


Na końcu jedna uwaga. W Dolomitach nie ma jednolitych zasad oznakowania trasy. Różnie oznakowane są dojścia do ferrat, a czasami wręcz niestandardowo, jak np. pochlapane kolorową farbą skały w miejscu gdzie zaczyna się ferrata. Czasami spotyka się usypane z kamieni kopczyki, które mają pomóc w określeniu kierunku, w którym należy iść.

W 2017r zauważyłem, że po remontach, jakie przeszły ferraty w masywie Pale di San Martino, problem został rozwiązany. W miejscu gdzie znajduje się początek-koniec trasy, do skały przymocowano duże czerwone tabliczki z odpowiednimi napisami oraz symbolem turysty w kasku z uprzężą, przypiętego dwoma karabinkami do poręczówki.


Natomiast na samej trasie najlepszym oznakowaniem ferraty jest poprowadzona poręczówka. Ale zwracam uwagę, że są ferraty, których określone odcinki biegną wariantowo.

Jeżeli coś takiego spotkamy na trasie, to wtedy po prostu trzeba się zastanowić, sprawdzić mapę i w zależności od sytuacji wybrać określony wariant.


Niektóre ferraty są bardzo dobrze oznakowane, a ich twórcy umieścili również tabliczki upamiętniające ludzi gór, którym ferraty są poświęcone. Dolomity to góry dość rozległe i miałem okazję się przekonać, że występuje pewna specyfika w oznaczaniu i wytyczaniu tras. Są po prostu miejsca gdzie bardziej się zwraca uwagę na historyczne walory ferraty, a w innych na bezpieczeństwo lub jej typowy sportowy charakter.

 

Polecam pozostałe strony działu Ferraty, gdyż znajduje się tam wiele innych uwag o ferratach.

 

Uwaga: w związku z dyskusjami na temat Orlej Perci w Tatrach
wyjaśniam, że ten szlak turystyczny nie jest ferratą.


Jednocześnie popieram apel umieszczony w Internecie na stronie:
Orla Perć - następne stulecie

Orla Perć - tatrzański park narodowy - apel


Proszę Wszystkich by się do niego przyłączyli.

 

słowniczek


andata  - wjazd w jedną stronę,
attrezzato  - ubezpieczony, wyposażony, uzbrojony,
baita  - szałas, bacówka,
bellissimo  - przepiękny, cudny, prześliczny,
bivacco  - mały schron turystyczny w wysokich górach, biwak, obozowisko,
brioche  - słodka bułka, ciasto drożdżowe,
camoscio  - kozica,
campanile  - dzwonnica, wieża przy kościele,
cappuccino  - słodka kawa z mlekiem,
cima  - góra, szczyt, wierzchołek, czubek,
cinque  - pięć, piątka,
forcella  - przełęcz wysoko w górach np. pomiędzy szczytami, przełączka, widełki,
funivia  - górska kolejka linowa,
galleria  - tunel, nie tylko ten na drodze,
ghiacciaio  - lodowiec,
lago  - jezioro,
lungo  - długi, daleki,
marmotta  - świstak,
monte  - góra,
nevaio  - pole śnieżne,
nuvola  - chmura,
parco nazionale  - park narodowy, rezerwat,
passeggiata  - widokowa ścieżka, deptak, bulwar,
passo  - szeroka, rozległa przełęcz np. między masywami górskimi, również krok,
pista  - szlak, trasa narciarska, tor,
rifugio  - schronisko, schron, szałas,
ritorno  - powrót, droga powrotna,
salita  - wjazd, podejście, droga pod górę,
sasso  - kamień, głaz,
scesa  - zjazd, zejście,
scoiattolo  - wiewiórka,
sentiero  - ścieżka, dróżka, szlak,
siesta  - czas na odpoczynek w porze obiadu,
tabaccheria  - kiosk z art. tytoniowymi i gazetami, tam się kupuje mapy i widokówki,
temporale  - burza, ulewa, wichura,
torre  - wieża, baszta,
valle  - dolina,
via ferrata  - potocznie: żelazna ścieżka.

© wdolomitach.pl
strona główna